ศาลปู่เจ้าพ่อหัวหส์

ศาลเจ้าพ่อหอหงส์ ตามประวัติเล่าสืบต่อกันมาจากผู้เฒ่าผู้แก่ท่านหนึ่งของบ้านไทย สามัคคี คือคุณตาสุพรรณ (นามสกุลจำไม่ได้) ท่านเล่าว่ารัฐบาลได้ตั้งเสาหงส์เสาชี้เขตแดนระหว่างไทยลาว เสาหงส์นี้เป็นเสาหินใหญ่มีรูปหงส์อยู่บนยอดเสาสร้างขึ้นในราวปี พุทธศักราช 2470   ซึ่งสมัย นั้นคือบ้านศรีเชียงใหม่ขึ้นกับอำเภอท่าบ่อ  มีชาวบ้านที่เข้ามาอาศัยประมาณ 25-30 ครัวเรือน การคมนาคม ใช้น้ำโขงเป็นเส้นทางสัญจรโดยใช้เรือเป็นหลัก สถานพยาบาลไม่มีรักษาโรคกันตามมีตามเกิด บ้างก็หาสิ่งศักดิ์สิทธิ์เข้าช่วยเพื่อขอให้หายจากโรคร้ายหรือขอพรให้เจริญรุ่งเรื่องจึงยึดเอา เสาหงส์ เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจและคอยปกป้องคุ้มครอง ให้หมู่บ้านสงบสุข หากใครมีความ เดือดร้อนเรื่องใด เช่น การค้าขาย การงานไม่เจริญก้าวหน้า เมื่อได้มาขอพร หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "บน"  ก็มักจะประสบความสำเร็จทุกคนไป กิตติศัพท์แห่งความศักดิ์สิทธิ์จึงเป็นที่เลื่องลือทั่วไป  ต่อมาแม่น้ำโขงได้กัดเซาะตลิ่งบริเวณที่เสาหงส์ตั้งอยู่ ทำให้เสาหงส์จมลงในแม่น้ำโขงห่างจากตลิ่งราว 15-20 เมตร ชาวบ้านจึงได้ร่วมกันสร้างศาลขึ้น เรียกว่าศาลเจ้าพ่อหอหงส์ ครั้งแรกเป็นเรือนไม้ธรรมดา มีขนาดไม่ใหญ่มากนักต่อมาทางเทศบาลตำบลศรีเชียงใหม่ได้เห็นถึงความสำคัญของศาลเจ้าพ่อหอหงส์ว่าเป็นที่สักการบูชาและศูนย์รวมแห่งความศรัทธาของชาวบ้านจึงได้ อนุมตั้งบประมาณในการบูรณะและก่อสร้าง ศาลเจ้าพ่อหอหงส์ ขึ้นใหม่และได้จัดสร้างศาลเจ้าพ่อหอคำขึ้นบริเวณใกล้เคียงกัน โดยเป็นที่สักการะของชาวไทยเชื้อสายจีนอีกศาลหนึ่งและเป็นที่เคารพ สักการะของชาวชุมชนในเขตเทศบาลตำบลศรีเชียงใหม่มาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน

ด้านพิธีกรรมในทุก ๆยังได้ทำพิธีบวงสรวงศาลเจ้าพ่อหอหงส์และศาลเจ้าพ่อหอคำเป็นประเพณีสืบต่อกันมาและในแต่ละปีจะมีพิธี เบิกบ้าน คือการจดัเครื่องสังเวยถวายเพื่อแสดงความขอบคุณที่เจ้าพ่อได้ปกป้องคุ้มครองให้ประชาชนในหมู่บ้านอยู่เย็นเป็นสุขตลอดปี  พิธีนี้จัดให้มีขึ้น ในวันพุธแรกของเดือนสาม (ปลายเดือนมกราคมหรือตน้เดือนกุมภาพนัธ์) อีกพิธีหนึ่งคือพิธี "ลงหอ" พิธีนี้จะทำกันในวันสงกรานต์  โดย มีการปลูกปะรำพิธีไวต้อ้นรับร่างทรงที่จะมาจากที่ต่าง ๆ ประดับประดาตกแต่งปะรำด้วยต้นกล้วย, อ้อยและดอกไม้อย่างสวยงามที่สำคัญคือ จะต้องจัดแท่นที่ประทับไว้ในที่เหมาะสมและมีเหล้าใส่ในไหตั้งไว้ตรงเสากลางปะรำ ครั้นได้ฤกษ์เหมาะก็จะมีการเชิญเจ้าพ่อมาประทับร่างทรงหมอแคนก็เริ่มเพลงแคนจังหวะเร็ว เร้าใจคนที่ไปเฝ้าชมพิธีก็จะช่วยกันเคาะไม้ให้จังหวะ จากนั้นร่างทรต่าง ๆ ก็จะลุกขึ้นรำในรูปรำวง เป็นที่สนุกครึกครื้นอย่างมากพอเวลาสาย ๆ หรือบางครั้งก็ตอนบ่าย  ร่างทรงก็จะทำพิธีลงไปขัดทำความสะอาดเสาหงส์ ที่จมอยู่ใต้แม่น้ำโขง ร่างทรงจะใช้เรือพร้อมกับคนขับออกสำรวจหาตำแหน่งของเสาหงส์ ร่างทรงจะใช้ไม้ถ่อเรือทิ่มปักเพื่อหาตำแหน่งของเสาหงส์  จนกระทั่งมีเสียงกระทบของแข็งซึ่งก็คือเสาหงส์นั่นเอง  หลังจากนั้นคนขับเรือก็จะเลี่ยงออกปักถ่อให้แน่นแล้วผูกเรือไว้กับถ่อ ร่างทรงก็จะใหค้นขับเรือดำลงไปขัดสีฉวีวรรณเสาหงส์    เป็นอันเสร็จพิธี  
 
ขอขอบพระคุณผู้ใ้หข้อ้มูล นายบุญลอ้ม ขนุดี  
Cr http://srichiangmai.go.th/files/gallerycontent/file-5432.pdf